Plastikowy świat

Plastik w moim przekonaniu jest największym zagrożeniem życia na Ziemi. Drugim czynnikiem są wycinki, czy wypalanie lasów, jednak w tym wpisie pragnę skupić się na problemie plastiku. To jak mocno niszczy środowisko naturalne. Ostatnio jest głośno o pożarach wysypisk. Gdzie by nie spojrzeć, można dostrzec obecność ludzi, worki foliowe, porozrzucane plastikowe butelki.

Świat tonie w śmieciach. Już wkrótce ilość plastiku pływającego w oceanach przewyższy ilość organizmów tam żyjących. Na wstępie krótka informacja o tym skąd się wziął, jakie są rodzaje. Zapraszam do lektury.

Historia plastiku

Początki historii plastiku sięgają 1850 roku. Za pierwszego twórcę uznaje się Alexandra Parkesa, metalurga z Anglii, który zsyntetyzował tzw. parkesinę (celuloid oparty na nitrocelulozie). Jednym z wynalazców jest Leo Baekeland, twórca bakelitu (opartego na żywicy fenolowo-formaldehydowej) opatentowanego w 1909 roku.

Produkcję innych powszechnie dzisiaj używanych tworzyw sztucznych rozpoczęto:
 polistyrenu w 1930 roku,
 polichlorku winylu (PCW) w 1931 roku,
 polietylenu w 1939 roku,
 teflonu w 1946 roku,
 żywic epoksydowych w 1950 roku.

W 1971 roku stworzono plastik ulegający biodegradacji pod wpływem światła słonecznego. Oczywiście nie od razu. Pierwszym praktycznie stosowanym i w pełni „rozkładającym się” tworzywem sztucznym był biopal, wyprodukowany w ICI w Billingham w Cleveland. Jego składnikiemstały się bakterie żyjące w glebie.

W 1993 roku japońska korporacja Kai wypuściła na rynek nożyk do golenia, który całkowicie rozkłada się na wodę i dwutlenek węgla w ciągu dwóch lat od chwili zakopania go w ziemi, lub zatopienia w oceanie.

Rodzaje plastiku

Poniżej szczegółowe objaśnienie symboli:

1 – PET / PETE – to politereftalan etylenu, jedno z najczęściej wykorzystywanych tworzyw. PET używany jest głównie przy produkcji plastikowych butelek na napoje (m.in. wody mineralne), naczyń jednorazowego użytku, a także różnego rodzaju włókien sztucznych. Opakowania wykonane z powyższego tworzywa nie powinny być ponownie wykorzystywane. Przeprowadzone badania wykazują możliwość występowania w opakowaniach PET ksenoestrogenów – związków chemicznych, mogących niekorzystnie oddziaływać na układ hormonalny. Opakowania takie nie powinny mieć również bezpośrednio kontaktu ze słońcem. Promienie słoneczne mogą powodować wydzielanie szkodliwych substancji.

2 – HDPE – to polietylen wysokiej gęstości. Używany jest on m. in. do produkcji pojemników i folii do pakowania żywności, a także rur, nart, żagli, markerów, zmywaczy do paznokci oraz toników. Uważany jest za jedno z dwóch najbezpieczniejszych dla nas tworzyw. Wykonane z niego opakowania można powtórnie użytkować.

3 – V / PVC– to polichlorek winylu, bardzo często wykorzystywany. Używany do produkcji m.in. folii do pakowania żywności. Dodatkowo znajduje on zastosowanie przy produkcji wykładzin podłogowych, stolarki okiennej i drzwiowej, rur, elektroizolacji, cewników, strzykawek czy płyt gramofonowych. PVC jest szkodliwy dla zdrowia i może wydzielać toksyny. W procesie jego spalania wytwarzane są groźne dla zdrowia związki chemiczne – dioksyny.

4 – LDPE – to polietylen niskiej gęstości. Używany jest głównie w branży spożywczej i przemyśle farmaceutycznym. Służy do produkcji wielu rodzajów opakowań do żywności. Można go ponownie użytkować, jest on jednak mniej bezpieczny dla naszego zdrowia niż HDPE i PP (czyli plastiki oznaczone numerami 2 i 5).

5 – PP – to polipropylen wielokrotnego użytku. Często używany do produkcji opakowań do żywności. Zastosowanie ma również w produkcji rur, izolacji przewodów elektrycznych, płyt, profili, folii czy włókien. Razem z HDPE (plastik oznaczony symbolem 2) uznawany jest za jeden z najbezpieczniejszych dla naszego zdrowia plastików.

6 – PS – to polistyren, najbardziej rozpoznawalny jako styropian, czyli w formie spienionej. PS wydziela toksyny i nie powinno się go stosować jako opakowanie do żywności. Jest rzadko stosowany do tego celu, ale mimo wszystko może być wykorzystywany np. przy produkcji przykrywek do jednorazowych kubków na kawę.

7 – INNE / OTHER – to tworzywa inne. Nie powinno się ich wykorzystywać do produkcji opakowań na żywność, gdyż może się w nich znajdować niebezpieczny dla naszego zdrowia bisfenol A (BPA). Jest to związek chemiczny, który może przyczyniać się do powstawania wielu chorób układu nerwowego i hormonalnego, w tym choroby Alzheimera czy depresji. BPA jest używane w wielu artykułach codziennego użytku np. butelkach dla dzieci, pojemnikach na pokarm. Dodawanie BPA do opakowań jest kontrowersyjnym tematem i przyczyną wielu dyskusji na całym świecie.
Jeśli na opakowaniach, butelkach nie ma informacji „BPA free”, bezpiecznie jest ich nie podgrzewać i nie używać do gorących napojów i posiłków. Najbezpieczniej jest w ogóle ich unikać.

Problem globalny

 

Plama śmieci dryfująca po oceanie (Shutterstock.com)

Oceaniczne „wysypisko” na północnym Pacyfiku, między Kalifornią a Hawajami czyli: Wielka Pacyficzna Plama Śmieci. Waży ona 87 tysięcy ton. Śmietnisko składa się z 1,8 biliona kawałków plastiku różnej wielkości. Powierzchnia wynosi aż 1,6 mln km² i zbudowana jest w 99,9% z tworzyw sztucznych, z czego większość to materiał fotodegradowalny, który nie ulega pełnemu rozkładowi, lecz rozpada się na pył. Większość plastikowej materii unoszącej się w oceanach jest rozłożona do postaci pyłu tworzącego nie zwartą masę, lecz zawiesinę. Ilość tego typu plastikowych odpadów unoszących się w północnym Pacyfiku bywa szacowana z grubsza na 100 mln ton. Niestrawne elementy, blokując układ pokarmowy, powodują śmierć zwierząt morskich, w tym ponad miliona ptaków i około 100 000 ssaków rocznie.

Sposób zmierzenia plamy

Do odławiania śmieci w różnych miejscach plamy skierowano 18 statków, dysponujących 652 sieciami, zdolnymi wychwytywać zarówno mikrodrobiny plastiku (o średnicy do 5 milimetrów), jak i większe kawałki. Dokonano też pomiarów lotniczych na powierzchni 310,8 kilometra kwadratowego i wykonano 7300 zdjęć.

Poniżej archiwalne materiały filmowe dotyczące plamy.

 


 
Unia Europejska

Przejdźmy zatem do pomysłu Unii Europejskiej, na walkę z problemem śmieci. W poniedziałek 28 maja Komisja Europejska ogłosiła wstępny projekt zakazu jednorazowych naczyń, sztućców, słomek i innych plastikowych przedmiotów na terenie Unii Europejskiej. Na czarnej liście znalazły się między innymi patyczki do uszu, plastikowe talerze, jednorazowe sztućce, słomki, mieszadełka do drinków oraz patyki do balonów.

Europejski komisarz Günther Oettinger nalega, aby z państw członkowskich Unii Europejskiej pobierać kwoty pieniężne za każdy kilogram odpadów z tworzyw sztucznych, nie nadających się do recyklingu. Podaje się, że taka opłata może wynosić 80 centów za kilogram. Zebrane fundusze trafią do ogólnego budżetu europejskiego.

Według komisarza europejskiego taki środek pomoże zmniejszyć ilość plastikowych odpadów.

Na początku maja specjalny przedstawiciel prezydenta ds. ochrony środowiska, ekologii i transportu Siergiej Iwanow poinformował, że w Rosji w 2019 roku może zostać wprowadzona opłata środowiskowa dla producentów naczyń jednorazowego użytku.

Dyrektywa Komisji Europejskiej zakazująca plastikowych naczyń, sztućców i słomek wymaga zgody Parlamentu Europejskiego oraz rządów państw-członków UE.

Problem Polski

Teraz przejdźmy na nasze podwórko. Z roku na rok Polska staje się, Europejskim wysypiskiem śmieci.

Palą się składowiska odpadów w Polsce. Od początku roku spłonęło już ponad 70, niektóre płonęły kilkukrotnie. Tylko w kwietniu i maju spłonęło ponad 20 wysypisk.Wszystko zaczęło się od stworzenia w 2010 roku możliwości wydawania zezwoleń na zbieranie i przetwarzanie odpadów w nieistniejących instalacjach oraz wyeliminowaniu możliwości udziału organizacji społecznych w wydawaniu takich zezwoleń (wyłączenie stosowania art. 31 KPA). Te przepisy pozwalają przyjmować odpady właściwie bez ograniczeń i bez kontroli, przy zgodzie władz centralnych i samorządowych, które nie widzą problemu w robieniu z Polski wysypiska EuropySytuacja Polski jako wysypiska Europy nasiliła się w tym roku, gdy w Chinach zaczęło obowiązywać prawo zakazujące importu odpadów. W efekcie odpady tj. plastik, chemikalia, złomy zaczęły trafiać w jeszcze większych ilościach do Polski. Każdy taki pożar to w istocie prawdopodobne usuwanie dowodów na nielegalne składowanie odpadów, a spalenie jednego wysypiska to zysk nawet około 10 milionów złotych, bo śmieci nie da się „utylizować” taniej niż ogniem.

 

Źródła:

Ciekawa akcja „Działaj z imPETem”.

 

Podziel się !

Pozostaw komentarz

obywatelpl